E Shtunë, 07 Mars 2009 17:28

Përkeqësimi i situatës ekonomike në vendet perëndimore

Sample ImageKëto ditë pasojat e krizës ekonomike në vendet perëndimore mund të vërehen qartë duke ecur në rrugët e Londrës, Berlinit, Parisit dhe Nju Jorkut. Dyqanet kanë falimentuar dhe janë mbyllur për shkak të uljes së shitjes,

 njerëzit janë të stresuar në radhët e gjata në qendrat e punësimit dhe shumë të tjerë janë të shqetësuar sepse më parë jetonin në mirëqenie, por tani siguria e vendit të punës ka pushtuar mendjen e tyre. Megjithëse qeveritë perëndimore kanë zbatuar disa programe ekonomike për të shpëtuar institucionet financiare dhe monetare të falimentuara dhe për të rimëkëmbur tregjet, indekset ekonomike po ulen çdo ditë. Pothuajse në të gjitha vendet perëndimore prodhimi kombëtar bruto ka pësuar një rënie të ndjeshme. Ulja e prodhimit kombëtar bruto nënkupton vazhdimin e falimentimit të kompanive dhe shtimin e të papunëve. Aktualisht pasojat e krizës ekonomike nuk kufizohen me falimentimin e institucioneve financiare, kompanive industriale dhe shtimin e papunësisë dhe politikanët e vjetër perëndimor flasin për mundësinë e trazirave sociale. Zbigniev Berzhinski këshilltar i ish presidentit amerikan Xhimi Karter ka paralajmëruar se nëse vazhdon rënia ekonomike në Amerikë, ky vend do të përshihet nga trazirat sociale. Berzhinski në një intervistë me televizionin NBC tha: " mes shtresave të ndryshme sociale po krijohen trazira dhe konflikte shqetësuese dhe nëse vazhdon rritja e numrit të papunëve ,ka mundësi të ndodhin kryengritje". Ky strateg amerikan shton: "në vitin 1907 kur Amerika u përball me një krizë të madhe financiare dhe bankat falimentuan u zhvilluan shumë trazira nëpër rrugë."
Që prej shfaqjes së shenjave të para të krizës ekonomike në Amerikë, në dhjetor 2007 rreth 3.6 milion amerikanë kanë humbur vendin e punës. Niveli i papunësisë në Amerikë ka arritur në 7.6% dhe në disa shtete amerikane ky nivel arrin në 10%. Barak Obama shpresonte se me planin e shpëtimit prej 787 miliard dollarë do të rikthehej besimi tek tregjet dhe do të rimëkëmbej ekonomia amerikane, por reagimi i bursës së Wall Street ndaj planit të Obamës jo vetëm që nuk ishte pozitiv ,po u ulën edhe më shumë indekset e aksioneve në këtë bursë. Bursa e Wall Streetit është pulsi tatues i ekonomisë amerikane dhe ndikimi i çdo lloj politike mund të vërehet në indekset e aksioneve në këtë bursë. Fakti që tregu i aksioneve nuk reagoi pozitivisht ndaj planit ekonomik të Barak Obamës tregon nivelin e mosbesimit të popullit amerikan ndaj planeve ekonomike të qeverisë amerikane. Në këtë kuadër komiteti i senatit amerikan për çështjet bankare në një raport të tij deklaroi se niveli i besimit të konsumatorëve amerikanë në muajin shkurt ka arritur nivelin 25 çka është shumë më i ulët nga sa ishte parashikuar. Disa ekonomistë amerikanë të cilët pranojnë politikën e qeverisë amerikane për zbatimin e planit të shpëtimit ekonomik prej 787 miliard dollarë, janë të mendimit se përmirësimi i situatës ekonomike në Amerikë ka nevojë për dyfishimin e kësaj shume. Gazeta Cristian Sience Monitor, duke folur për krizën ekonomike dhe për planet e qeverisë amerikane për zgjidhjen e kësaj krize, shkruan: " tani ligjvënësit në Amerikë flasin me lehtësi për fondet e nevojshme për shpëtimin e institucioneve financiare amerikane, ndërsa një vit më parë diçka e tillë do të ishte qesharake dhe e pabesueshme. "
Përkeqësimi i situatës ekonomike dëshmon se edhe ekonomistët nuk mund të kontrollojnë dhe menaxhojnë pasojat e krizës ekonomike sepse në fakt teoria e neoliberalizmit amerikan nuk parashtron rrugëzgjidhje për krizën ekonomike. Për të dalë nga kjo krizë, sistemi ekonomik amerikan ka nevojë për mendim dhe shembull të ri ekonomik. Injektimi i qindra miliarda dollarëve për rimëkëmbjen e ekonomisë, tregjeve dhe sektorit të punësimit, merr si shembull idenë e ekonomistit klasik liberal amerikan Xhon Miniard Kinz. Ish presidenti amerikan Franklin Rusvelt në vitet 1930 në bazë të këshillave të Kinz injektoi miliarda dollarë në shoqërinë amerikane për ta nxjerrë atë nga kriza ekonomike. Kjo manovër ekonomike në atë kohë e shtoi deficitin buxhetor të qeverisë amerikane, por ndikoi për nxjerrjen e ekonomisë amerikane nga kriza.
Aktualisht disa ekonomistë konservatorë amerikanë kanë shumë dyshime në lidhje me suksesin e planeve të shpëtimit ekonomik, të bazuara në teoritë ekonomike të Kinz. Këta ekonomistë janë të mendimit se kushtet ekonomike dhe politike të Amerikës, ndryshojnë shumë nga kushtet gjatë krizës së madhe ekonomike të viteve 30. Komunikacioni dhe lidhja e fortë mes sektorëve të ndryshëm financiarë dhe ekonomikë në Amerikë dhe globalizimi i ekonomisë janë faktorë që mund të ndikojnë në dështimin e planeve të shpëtimit ekonomik dhe ti imponojnë brezit të ardhshëm amerikan një borxh të jashtëm kolosal. Pasojë e këtij borxhi do të jetë ulja e madhe e vlerës së dollarit dhe rritja e inflacionit.

Edhe situata e vendeve në anën tjetër të Atlantikut nuk është më e mirë se situata në Amerikë. Pothuajse të gjitha vendet europiane po përballen me një krizë të gjerë ekonomike e cila për vendet e dobëta europiane ka shkaktuar edhe probleme sociale dhe politike. Kriza ekonomike në Evropë deri tani ka patur dy viktima politike. Qeveritë e Islandës dhe Letonisë, janë rrëzuar si pasojë e protestave të gjera popullore ndaj kushteve të vështira ekonomike, ndërsa qeveria e Hungarisë ka marrë miliarda euro ndihma emergjente financiare. Vlera e parasë në disa vende të Europës lindore është ulur në masën 50% dhe ky proces negativ po vazhdon. Për popujt e vendeve të mëdha europiane të cilët gjatë dekadave të fundit kanë patur një rritje të kënaqshme ekonomike dhe mirëqenie relative, kriza ekonomike ka shkaktuar një shock të madh. Njerëzit në këto vende jo vetëm që kanë humbur sigurinë për vendin e punës, por duhet tu japin lamtumirën shumë shërbimeve sociale. Qeveritë europiane për të garantuar buxhetin e planeve të shpëtimit ekonomik nuk kanë rrugë tjetër veçse shkurtimit të shpenzimeve për shërbimet publike. Kjo politikë ekonomike e qeverive europiane i ka detyruar popujt europianë të jenë shumë të kujdesshëm në shpenzimin e parave dhe të pakësojnë konsumin e përditshëm. Një nga argëtimet e popujve të vendeve europiane ishte shëtitja në rrugët e Londrës, Parisit, Berlinit dhe qyteteve të tjera të mëdha europiane, vajtja nëpër restorante dhe blerja e sendeve të ndryshme. Revista angleze Glob & Mail, në një raport të saj shkruante: "pas krizës ekonomike rrugët e Londrës janë zbrazur dhe Londra është kthyer në qytet fantazmash, është ulur kërkesa për blerje dhe çdo ditë dyqanet mbyllen për shkak të mungesës së klientëve. Shoqata lokale qeveritare në Angli në një raport ka parashikuar se gjatë vitit 2009 do të mbyllen 72 mijë dyqane çka do të thotë 200 dyqane në ditë. Gjendja e popullit në Francë, Itali, Gjermani dhe Spanjë nuk është më e mirë sesa në Angli. Rritja ekonomike në të gjitha këto vende është negative dhe niveli i papunësisë ose është duke arritur në dy shifra, ose ka arritur në këtë gradë. Përballja me rënien ekonomike nuk është problemi i vetëm i qeverive europiane, sepse zgjerimi i trazirave grevave dhe pasigurisë sociale në disa vende europiane ka arritur në fazën e krizës. Rritja e numrit të të papunëve ka shkaktuar zgjerimin e pasojave negative sociale në shoqëritë perëndimore. Kriza ekonomike në Europë ka ndikuar shumë edhe në procesin e integrimit në BE. Anëtarët e rinj në BE janë të shqetësuar se kriza ekonomike do t'i detyrojë vendet e mëdha të ndjekin politika proteksioniste kombëtare dhe këto vende do të jenë neglizhente ndaj pasojave të rënda të ekonomive të dobëta të vendeve të Europës lindore. Takimi i jashtëzakonshëm i liderëve të BE në Bruksel ishte pasojë e këtij shqetësimi, por vendet e mëdha dhe të fuqishme të BE nuk dhanë asnjë premtim për të ndihmuar anëtarët e rinj të BE. Presidenti francez Nikola Sarkozi, e cilësoi të justifikueshme politikën e tij për përkrahjen e kompanive franceze të automobilave duke e konsideruar këtë politikë të ngjashme me veprimet e qeverisë amerikane. Kancelarja gjermane Angela Merkel hodhi poshtë kërkesën e Hungarisë për një plan shpëtimi ekonomik prej 180 miliard euro për të ndihmuar vendet e Europës lindore. Indiferenca e vendeve të fuqishme europiane ndaj shqetësimeve të vendeve të Europës lindore, u bë shkak që kryeministri i Hungarisë të paralajmërojë rikrijimin e perdes së hekurt në Europë.

 

Add comment


Security code
Refresh

Programet

  • Raport analitik mbi zhvillimet më të fundit në Siri  - 2014-04-18
    Raport analitik mbi zhvillimet më të fundit në Siri

    Damask – IRIB - Halebi nën zjarr, ndoshta është përkufizimi më i përshtatshëm që mund të përshkruajë me pak fjalë situatën aktuale në disa prej qyteteve të prekura nga lufta në Siri.

    Artikuj Add new comment Lexo 18 herë Lexo më shumë ...
  • Menaxhimi i kohës nga pikëpamja e Imam Aliut (as)  - 2014-04-12
    Menaxhimi i kohës nga pikëpamja e Imam Aliut (as)

    Ne emer te Zotit

    Koha është një nga pasuritë më të çmuara të çdo njeriu dhe është një kapital i pakompensueshëm në dorën e njeriut. Kjo pasuri e madhe mund të jetë e dobishme për njeriun, në rast se kontrollohet dhe menaxhohet në mënyrë të drejtë.

    etc Add new comment Lexo 166 herë Lexo më shumë ...
  • Ekonomia rezistente, tejkalim i vështirësive, investim për të ardhmen  - 2014-04-13
    Ekonomia rezistente, tejkalim i vështirësive, investim për të ardhmen

    Ne emer te Zotit

    Shpallja e politikave të përgjithshme të ekonomisë rezistente nga ana e Lideri suprem të Revolucionit Islamik për funksionarët e sistemit të RII, dëshmon për rëndësinë e madhe të kësaj çështje.

    Iran Add new comment Lexo 158 herë Lexo më shumë ...
  • Jeta dhe vepra e Dr. Bastani Parizi  - 2014-04-13
    Jeta dhe vepra e Dr. Bastani Parizi

    Ne emer te Zotit

    Profesorit të nderuar Bastani Parizi ku do të prezantojmë disa aspekte të personalitetit dhe veprës së tij.

    etc Add new comment Lexo 156 herë Lexo më shumë ...
  • Analiza e një raporti me qëllime politike për të drejtat e njeriut në Iran (1)  - 2014-04-13
    Analiza e një raporti me qëllime politike për të drejtat e njeriut në Iran (1)

    Ne emer te Zotit

    Takimi i 25 i Këshillit të Drejtave të Njeriut të OKB është zhvilluar nga 3 deri 28 Marsi. Është raportuar se në këtë mbledhje katër javore janë prezantuar dhe analizuar mbi 100 raporte në lidhje çështje të ndryshme të të drejtat e njeriut si dhe rreth gjendjes së të drejtave të njeriut në vende të ndryshme të botës.

    Vështrime Politike Add new comment Lexo 155 herë Lexo më shumë ...
  • Irani në vitin 1392, pika kulmore e bisedimeve bërthamore  - 2014-04-13
    Irani në vitin 1392, pika kulmore e bisedimeve bërthamore

    Në emër të Zotit 

    Për mendimin e shumë analistëve, viti 1392 shënoi një pikë kulmore në procesin e bisedimeve mes Iranit dhe G 5+1 (5 anëtarët e përhershëm të KS të OKB plus Gjermania). Më ardhjen në pushtet të qeverisë së presidentit Hasan Ruhani, u krijua një klimë e re për rifillimin e bisedimeve bërthamore.

    Iran Add new comment Lexo 166 herë Lexo më shumë ...