E Shtunë, 17 Prill 2010 09:03

Roli i energjisë bërthamore në prodhimin e energjisë elektrike si një energji e pastër

Që prej vitit 1879 kur shpikësi amerikan Tomas Edison shpiku llampën, u diskutua cështja e prodhimit të elektricitetit. Gradualisht u shtuan mundësitë për prodhimin dhe shfrytëzimin e energjisë elektrike.

  Fillimisht u shfrytëzuan lendët djegëse fosile si qymyrguri dhe produktet e naftës për prodhimin e energjisë elektrike dhe më vonë në vendet me burime të mëdha ujore u ndërtuan hidrocentralet për prodhimin e energjisë elektrike. Megjithatë, derei tani lëndët djegëse fosile kanë luajtur rolin kryesor në prodhimin e energjisë. Në dekadat e para të shekullit 20 shkencëtarët zbuluan burim të ri energjitik për prodhimin e energjisë elektrike. Kjo energji prodhohet nëpërmjet shpërbërjes së bërthamës së atomit. Por SHBA duke shfrytëzuar këtë burim energjie prodhoi bombën atomike të cilën e përdori në vitin 1945 kundër Japonisë duke shkatërruar qytetet Hiroshima dhe Nagasaki. Në këtë mënyrë, për herë të parë energjia bërthamore u përdor për shkatërrimin e njerëzimit. Pas luftës së dytë botërore shkencëtarët u përqendruan në shfrytëzimin e enbergjisë bërthamore për prodhimin e energjisë elektrike dhe nga viti 1966 deri në vitin 1985 u ndërtuan shumë centrale atomike. Në fillim të viteve 1970, kriza e naftës e krijuar nga konflikti arabo-izraelit e shtoi vëmendjen për shfrytëzimin e biurimeve të reja të energjisë. Që prej vitit 1986, pas rënies së cmimit të naftës dhe pas aksidenteve në centralet bërthamore Cernobil në Ukrainë dhe Three Mile Island në SHBA, u ngadalësua ritmi i ndërtimit të këtyre centraleve. Gjatë vitëve të fundit rritja e cmimit të naftës, ndotja e ambientit si dhe forcimi i standardeve të sigurimit të centrealeve atomike i dha hov ndërtimit të centraleve të reja atomike. Në centralet atomike, nga shpërbërja e atomeve krijohet një nxehtësi e lartë dhe avull uji që vë në lëvizje turbinat të cilat vënë në punë gjeneratorët që prodhojnë energji elektrike. Natyrisht, për shkak të reaksioneve bërthamore, krijohen edhe mbeturina të cilat janë të rrezikshme sepse kanë rreze radioaktive, prandaj ato duhet të groposen në vende të sigurta. Shkaku i përdorimit të energjisë bërthamore për prodhimin e energjisë elektrike është se kjo energji është e pastër. Shfrytëzimi intensiv i burimeve fosile si nafta,gazi, gazoili,qymyrguri etj ka krijuar rreziqe serioze për klimën dhe ambientin.Vazhdimi i këtij procesi do të ndikojë tepër negativisht edhe në jetën e njerëzimit.

Dr. Bernard Cohen, studiues amerikan përmbledh faktorët dëmtues të klimës dhe mjedisit nga shfrytëzimi i enegjive fosile dhe shkruan:"Problemet më themelore janë: Ngrohja globale që shkakton ndryshime të thella klimatike, shirat acidikë që shkatërrojnë pyjet dhe zhdukin peshqit dhe ndotja e madhe e ajrit dhe të gjithë këta faktorë kërcënojnë seriozisht jetën e njerëzimit ."

Shfrytëzimi i burimeve të pastra për prodhimin e energjisë elektrike duket se është një domosdoshmëri. Deri tani për prodhimin e energjisë elektrike janë përdorur edhe burime të tilla si energjia e ujit, e erës dhe e diellit, por këto burime kanë një shtrirje të kufizuar gjeografike dhe nuk mund të shfrytëzohen ne rajonet që nuk kanë burime ujore, erëra të forta dhe energji diellore. Energjia bërthamore, ka një pozitë të vecantë ndër energjitë e pastra. Aktualisht, 15 % e enegjisë elektrike në botë prodhohet nëpërmjet energjisë bërthamore. Cdo vit, centralet atomike pengojnë clirimin e 8 % të gazit të dioksidit të kabonit në hapësirë. Sigurisht shtimi i centraleve atomike do të ndikojë në krijimin e ajrit dhe ambientit më të pastër. Përveç kësaj, centralet atomike në krahasim me centralet që shfrytëzojnë lëndë djegëse fosile, përdorin më pak lëndë djegëse dhe prodhojnë më shumë energji. Edhe ndotjet dhe mbeturinat e tyre janë më të pakta.

Nga ana tjetër burimet energjitike fosile janë të shterueshme dhe nuk janë të riciklueshme. Këto burime janë të kufizuara dhe nuk mund të garantojnë për një kohë të gjatë nevojat e njerëzimit për energji. Si rrjedhim është e domosdoshme të mendohet për burime të reja energjitike, sepse shfrytëzimi i naftës dhe nënprodukteve të saj për prodhimin e energjisë elektrike nuk është i logjikshëm dhe i leverdisshëm nga aspekti ekonomik. Sipas studimeve, sasia e uraniumit në koren e tokës është e konsiderueshme dhe për shumë vite mund të garantojë prodhimin e energjisë bërthamore.

Natyrisht, kritikët kanë vlerësuar disa të meta për energjinë elektrike që prodhohet me energji bërthamore dhe e kanë quajtur të dëmshme dhe të panevojshme. Ata bazohen në faktin se ndërtimi i centraleve atomike kushton shumë dhe këto centrale kanë nevojë për mekanizma të ndërlikuara për të plotësuar standardet e sigurimit. Megjithëse kostoja e ndërtimit të një centrali atomik është më e lartë se e centraleve të tjera, prodhimi i energjisë elektrike në këto centrale është më i madh dhe më i lirë sesa energjia që prodhohet ne llojet e tjerë të centraleve. Kritikët theksojnë se aksidentet e ndodhura në disa centralë atomikë dëshmojnë se ata janë të rrezikshëm, por duhet se edhe llojet e tjera të centraleve kanë rreziqet e tyre. Respektimi rigoroz i normave të sigurimit dhe groposja e mbetjeve radioaktive eleminojnë rreziqet që paraqesin centralet atomike. Mbetjet radioaktive janë në sasi të pakta dhe mund të eliminohen duke u groposur në thellësinë e tokës. Nuk duhet harruar se energjia elektrike e prodhuar me energji bërthamore është e pastër dhe e lirë ndryshe nga burimet energjitike fosile që janë faktori kryesor i ndotjes së klimës dhe ambientit. Si rrjedhim vendet e botës  po përpiqen të prodhojnë energji elektrike me anë të energjisë bërthamore dhe aktualisht në botë janë aktivë 439 centrale atomike në 32 vende të botës. Amerika me 105 centrale atomike ndodhet në vend të parë dhe 20 % e energjisë elektrike në këtë vend prodhohet në këto centrale. Më pas ndodhet Franca me 59 centrale atomike që prodhojnë 80% të energjisë elektrike në këtë vend. Edhe Japonia 1/3 e nevojave të saj për energji elektrike e plotëson me anë të energjisë bërthamore. Kohët e fundit këto vende kanë deklaruar se kanë në plan zgjerimin e centraleve atomike. Nga ana tjetër, India dhe Brazili kanë plane për shtimin e përdorimit të energjisë bërthamore dhe në këtë fushë janë aktivë edhe vendet e tjera të Azisë dhe Europës lindore. Agjensia botërore e energjisë ka parashikuar që deri në vitin 2020 të dyfishohet sasia e energjisë elektrike që prodhohet nga energjia bërthamore.

Edhe RII po përpiqet për shfrytëzimin e llojeve të reja të energjisë.Progreset e dukshme të Iranit në fushën e teknologjisë bërthamore kanë krijuar kushtet që Irani në programet e tij të zhvillimit të marrë parasysh prodhimin e energjisë elektrike me anë të centraleve atomike. Centrali i parë atomik i Iranit ndodhet në fazën e përfundimit dhe po ndërtohet në bashkëpunim me Rusinë në rajoni Bushehr dhe ka një kapacitet prej 1000 MGË. Në bazë të vendimeve të Parlamentit iranian, qeveria iraniane është e obliguar që të garantojë prodhimin e 20 mijë MW energji elektrike nëpërmjet energjisë bërthamore dhe në këtë kuadër Agjencia e energjisë atomike të Iranit ka projektuar planet për ndërtimin e centraleve të reja atomike në bashkëpunim edhe me vendet e tjera. Në këtë mënyrë RII në bazë të potencialeve të veta dhe në bashkëpunim me ANEA është e vendosur për shfrytëzimin e energjisë bërthamore për qëllime paqësore. Gjithashtu Irani është i gatshëm që përvojat e tij ti transferojë në vendet e tjera në bashkëpunim me ANEA. Irani duke poseduar teknologjinë e pasurimit të uraniumit radhitet në 10 vendet e botës që prodhojnë lëndë djegëse bërthamore.

Add comment


Security code
Refresh

Programet

  • Irani në pasqyrën javore 23  - 2014-08-31
    Irani në pasqyrën javore 23

    Ne emer te Zotit

    Na bazë të kalendarit ceremonial të Iranit, kjo javë përkon me javën e qeverisë. 2 Shahrivari i vitit 1939 H.Sh, që përkon me 4 gushtin e vitit 2014 është nisja e javës së qeverisë në RII. Muhamed Ali Raxhaji, ish president dhe Muhamed Xhavad Bahanar ish kryeministër, kanë humbur jetën në vitin 1981 gjatë një shpërthimi terrorist në zyrën e kryeministrit, akt i kryer nga grupi terrorist Monafekin. Për të nderuar kujtimin e këtyre martirëve data nga 24-30 gusht ose java e parë e muajit Shahrivar sipas kalendarit H.Sh, në Iran është quajtur javë e qeverisë. Hasan Ruhani presidenti i RII së bashku me anëtarët e kabinetit të tij qeveritar me rastin e javës së qeverisë vizitoi mauzoleun e imam Khomeinit (ra) ku nderoi dhe respektoi themeluesin e RII dhe shprehu besnikërinë me aspiratat e tij. Për këtë kemi përgatitur një raport të cilin ju ftojmë ta ndiqni në vazhdim.

    Irani në pasqyrën javore Add new comment Lexo 109 herë Lexo më shumë ...
  • Shkaqet dhe rrethanat e konfliktit në Libi  - 2014-08-31
    Shkaqet dhe rrethanat e konfliktit në Libi

    Libia është një shtet i cili njihet si depoja e naftës së Afrikës, këtyre ditëve është shndërruar në arenë të luftimeve të ashpra. Përleshjet mes grupeve të armatosura dhe njëkohësisht përpjekjet e paramilitarëve dhe grupeve të armatosura për të marrë kontrollin në zonat kyçe të kryeqytetit të Libisë si dhe mbi terminalet në zonat naftore në lindje të Libisë,

    Vështrime Politike Add new comment Lexo 104 herë Lexo më shumë ...
  • Begatit e shumta të Hazreti Masume (s.a.)  - 2014-08-29
    Begatit e shumta të Hazreti Masume (s.a.)

    Në këtë program do të flasim rreth virtyteve të larta të Hazreti Masume (s.a.) dhe begatitë e saj për qytetin Kum të Iranit.

    Dita e parë e muajit Dhil-Kade të vitit 173 h. është përvjetori i lindjes së Hazretit Masume (s.a.). Ajo ishte e bija e Imam Musa Kazem (a.s.) dhe e zonjës Naxhma Khatun.

    Islam Add new comment Lexo 136 herë Lexo më shumë ...
  • OKB, dështuesja e madhe e krizës së Gazës  - 2014-08-29
    OKB, dështuesja e madhe e krizës së Gazës

    Gaza më një sipërfaqe rreth 360 km2 dhe me një popullsi mbi 1.5 milionë banorë, është një prej rajoneve me popullsi më të dendur në botë. Ky qytet palestinez përveç se është nën bllokadë të hekurt që nga viti 2007 e deri më tani, shumë herë është sulmuar nga ushtria e regjimit sionist. Regjimi sionist më 8 korrik 2014 përsëri filloi agresionin kundër Gazës.

    Vështrime Politike Add new comment Lexo 136 herë Lexo më shumë ...
  • Përmasat e ndryshme të konfliktit mes Rusisë dhe Perëndimit  - 2014-08-29
    Përmasat e ndryshme të konfliktit mes Rusisë dhe Perëndimit

    Me kalimin e disa muajve nga kriza në Ukrainë dhe me zgjerimin e përmasave të kësaj krize edhe konfrontimi mes Rusisë dhe perëndimit ka marrë përmasa pa precedente. Për herë të parë pas luftës së ftohtë po vërejmë një konfrontim mes lindjes dhe perëndimit në përmasa të ndryshme ushtarake, politike dhe ekonomike.

    Vështrime Politike Add new comment Lexo 139 herë Lexo më shumë ...
  • Irani në pasqyrën javore 22  - 2014-08-29
    Irani në pasqyrën javore 22

    Në emër të Zotit 

    Lideri suprem i Revolucionit Islamik javën e kaluar në takim me ministrin e jashtëm, ambasadorë dhe funksionarë të përfaqësive të Iranit në vende të botës, vuri theksin mbi nevojën e një diplomacie aktive dhe inteligjente në këtë periudhë tepër të ndjeshme në arenën ndërkombëtare.

    Irani në pasqyrën javore Add new comment Lexo 129 herë Lexo më shumë ...